ظریف: اقدام اخیر کاخ سفید به شدت غیرسازنده بود
سئوال: بگذارید با سوالی در مورد وضعیت مذاکرات شروع کنم. بعد از آنکه روز جمعه هیئت ایرانی حاضر در مذاکرات فنی وین را ترک کرد، «عباس عراقچی» همکار شما اطلاعیه ایالات متحده برای تقویت تحریمهای موجود را «بر خلاف روح توافق ژنو» خواند و گفت ایران در حال ارزیابی «واکنش مناسب» است. ممکن است این موضوع را شفافسازی کنید و در مورد موضع ایران توضیح دهید؟
ظریف: ما متعهدیم که اطمینان یابیم روندی که آغاز کردیم، به نتیجهای رضایتبخش منتهی شود که موارد قید شده در توافقنامه (موقت ژنو) را پاسخگو باشد، به این معنی که ایران یک برنامه غنیسازی داشته باشد و در عین حال نگرانیهای دو طرف و همچنین محدودیتهای اعمالشده از سوی جامعه جهانی برطرف شود. این هدف نهایی است. از آنجا که ما باور داریم اهداف برنامه هستهایمان صرفا صلحآمیز است، نیازی به جاهطلبی در مورد برنامه هستهای با ماهیت صرفا صلحآمیز خود نداریم. بنابراین، از جانب ما، معتقدیم دستیابی به یک توافقنامه بسیار آسان است. قطعا رسیدن به توافق به عزم سیاسی جدی و حسن نیت نیازمند است.
حالا شاهدیم که بیانیههایی از جانب واشنگتن صادر میشود. ما درک میکنیم که نه تهران و نه واشنگتن به علاوه بسیاری از اعضای 1+5 (آمریکا، روسیه، چین، انگلیس، فرانسه و آلمان) جوامع تکصدایی یا حتی صحنه سیاسی تکصدایی ندارند. ما در ایران دیدگاههای متعددی داریم. برخی از این دیدگاهها صراحتا و با تندی از سوی مخالفان موافقتنامه بیان شده، تا جایی که برخی از آنها برکناری من را خواستار شدهاند. فکر میکنم این امر در یک جامعه دموکراتیک که شما قوای متفاوت، دیدگاههای سیاسی متفاوت و بخشهای متعددی در دولت دارید تا موازنه سیاسی در کشور برقرار شود، موضوعی طبیعی باشد. همین وضعیت در مورد ایالات متحده هم صدق میکند. فکر میکنم طبیعی است که قانونگذاران ایالات متحده نگرانی داشته باشند.
همه ما امیدواریم که هم مخالفان ما و هم مخالفان شما در ایالات متحده، در وهله اول و بیش از هر چیز منافع ملی را به خاطر داشته باشند. من این را در مورد هر دو طرف میگویم و تنها بر یک طرف متمرکز نمیشوم. اما معتقدم ماهیت ایالتی سیاست در ایالات متحده (چیرگی منافع سیاستهای ایالتی) موجب میشود تا گاها به منافع ملی بیتوجهی شود. اما، این من نیستم که باید در این مورد صحبت کنم. این یک مسئله داخلی ایالات متحده است و معتقدم مردم آمریکا و دولت کاملا میتوانند از پس آن برآیند. اما وقتی ما صداهایی را از درون قوه مجریه آمریکا میشنویم که ماهیت وجودی مذاکرات را زیر سوال میبرد، مسئله غیرقابلتحمل میشود؛ حالا چه این اقدام مصداق نقض صریح مفاد توافق ژنو باشد یا نه. وقتی بیانیههایی از سوی قوه مجریه صادر میشود که با هدف اصلی مذاکرات در تضاد است، این اقدام به شدت غیرسازنده است. بنابراین، لازم بود که ما این موضوع را به قویترین لحن ممکن به شرکایمان در مذاکرات یادآوری کنیم. و معتقدم این کار را کردیم. این به این معنی نیست که مذاکرات مرده است. این بدان معنی است که مذاکرات با یک مانع مواجه شده. همانطور که «مارک تواین» هم گفته، گزارشها در مورد مرگ آن، به شدت اغراق شده است.
بنابراین، معتقدیم که لازم است در مورد نحوه ادامه پیشروی، یک ارزیابی مجددی داشته باشیم، این کاری است که همه باید انجام دهند. باید با نگاهی در راستای رفع این موانع و حرکت رو به جلو به میز مذاکرات بازگردیم. این قصد ماست. ما این کار را با حسن نیت انجام میدهیم، ما این کار را با اراده سیاسی و عزم راسخ انجام میدهیم تا نه فقط بتوانیم گام ابتدایی را اجرا کنیم، بلکه با این هدف که بتوانیم در کوتاهترین زمان ممکن به توافق نهایی دست یابیم. توافقی که معتقدیم به نفع همه است و تمام تلاشهای برای تضعیف آن باید متوقف شود، چراکه این کارها غیرسازنده است.
سئوال: آیا شما در مورد مفهوم و هدف بیانیهای که «دیوید کوهن» معاون وزارت خزانهداری صادر کرده و فکر میکنم منظورتان از بیانیههای واشنگتن نیز همان بود، توضیحی از جانب ایالات متحده دریافت کردهاید؟
ظریف: ما گفتوگوهای تلفنیای داشتهایم. بگذارید اینطور بگویم که ما تماسهایی باید اعضای 1+5 داشتهایم و در چند روز گذشته در این مورد صحبت کردهایم و معتقدم این بحثها ادامه پیدا خواهد کرد. این اولین بار نیست که ما لازم دیدیم بحثهایی را هم به صورت عمومی و هم به صورت خصوصی در حاشیه مذاکرات 1+5 داشته باشیم و فکر میکنم این یکی از آن موارد است. من با مقامات آمریکایی، همینطور دیگر مقامات 1+5 و همچنین «کاترین اشتون» (مسئول دستگاه سیاست خارجی اتحادیه اروپا) در تماس بودهام. و همه در حال بررسی گزینهها برای حرکت به جلو هستند.
سئوال: آیا آمریکاییها صحبتی کردهاند که نگرانی شما را در مورد اینکه بیانیه کوهن «روح ژنو» را نقض کرده، کاهش دهد؟
ظریف: خوب، من بحثهای خصوصی را خصوصی نگه میدارم. من نمیخواهم وارد این شکل از دیپلماسی عمومی شوم. اما، آنچه که میتوانم بگویم این است که ما برای کسب اطمینان از اینکه همه به توافق ژنو پایبند هستند، در حال رایزنی هستیم. آنچه که من از وزیر خارجه کری و خانم اشتون شنیدهام این است که همه به نهایی کردن فوری روند ژنو با هدف رسیدن به توافق جامع، متعهد هستند. من هم همین هدف را دارم. مطمئنم که در مسیرما با مشکلات دیگری هم مواجه میشویم. این یک پروسه بسیار دشوار خواهد بود، نه فقط به این دلیل که هدف نهایی دشوار است، بلکه به این جهت که مراحل رسیدن به این هدف دشوار هستند و همچنین به دلیل بیاعتمادیای که قطعا در ایران و از جانب مردم و رهبری در مورد نیات طرف مقابل وجود دارد، و همچنین برخی شبهاتی که طرف مقابل در مورد نیات داشته باشد. بنابراین، کار دشوار و جادهای ناهموار پیش رو داریم. متاسفانه نیروهای بسیار قدرتمندی در تلاشند تا این روند را تضعیف کنند. ما باید از این موضوع مطلع باشیم و با ذهنی باز کار کنیم.
سئوال: فقط برای شفافیت بیشتر: شما اشاره کردید که با وزیر خارجه کری و خانم اشتون صحبت کردهاید و منظورات این بود که این مکالمات اخیرا انجام شده. درست میگویم؟
ظریف: خوب، تماسها هیچوقت متوقف نشده و مکالماتی انجام شده است.
سئوال: به نظر میرسد بعد از بیانیه کوهن، کری به شفافسازی در این مورد کمک کرده و به شما اطمینان داده است.
ظریف: من سخنگوی وزیر کری نیستم. میتوانم به شما بگویم که از طرق گوناگون ارتباط داشتهایم... «سرگئی لاوروف» (وزیر خارجه روسیه) اخیرا اینجا (تهران) بود و بحثهای طولانیای با هم داشتیم.
سئوال: این موضوع مربوط به کی است؟
ظریف: چهارشنبه. من با خانم اشتون در تماس بودهام، هم پیش و هم پس از چهارشنبه. من با دیگران از جمله وزیر خارجه کری در تماس بودهام، البته بهتر است اینطور بگویم که آنها با من در تماس بودهاند.
سئوال: رئیسجمهور اوباما یک هفته قبل در صحبتهایش در مجمع «سابان» در واشنگتن گفت به عقیده او احتمال دستیابی به یک توافق قابلقبول و راهکاری جامع، 50-50 است. میخواهم بدانم که شما چه احتمالی میدهید و اینکه نظر شما در مورد آن ارزیابی چیست؟ آیا منصفانه بود یا ناامید کننده بود؟ نظر شما در این مورد چیست؟
ظریف: خوب من پیش از این هم گفتم که رسیدن به یک توافق خیلی دشوار نیست، چرا که هدف نهایی موضوع جنجالبرانگیزی نیست. جاده ناهموار خواهد بود، بسته به عزم سیاسی طرفهای درگیر، و بسته به تاثیر سیاستهای حزبی که در طول مذاکرات اثرگذاری زیادی داشت، شما ممکن است به یک توافق دست پیدا کنید یا نکنید. نمیتوانم رقمی برای آن بگویم: من اهل قمار نیستم، پس نمیتوانم عددی برای آن تعیین کنم. اما، ما با نیت حل 100 درصدی این موضوع، شروع کردیم. اما، همیشه خطوط و محدودیتهایی برای خود داشتهایم. هرکسی نگرانیهایی دارد که لازم است برطرف شوند. و ما برای پاسخگویی به نگرانیهای معقول آمادگی داریم.
سئوال: اجازه بدهید از شما درباره برخی مسائل خاصی که رئیسجمهور اوباما و مقامات دولتی به آنها اشاره کردهاند، سئوال کنم. در توافقنامه موقت آمده، طبق راهحل جامع، ایران تحت پیمان منع اشاعه هستهای حق استفاده از برنامه هستهای صلحآمیز را دارد و همچنین در آن اشاره شده، راهحل جامع شامل ظرفیت غنیسازی خواهد بود مشروط به اینکه محدود و شفاف باشد. بنابراین آنچه مقامات آمریکایی میگویند این است که این مسئله مبناست. اما ما فکر میکنیم راکتور آب سنگین اراک با نیازهای برنامه مسالمتآمیز تطابق ندارد، ما معتقدیم 19 هزار سانتریفیوژ با نیازهای برنامه صلحآمیز محدودی که در توافقنامه ژنو توصیف شده، همخوانی ندارد، ما بر این باوریم، تاسیسات حفاظتشده در داخل کوه در فردو با برنامه مسالمتآمیز محدود هماهنگ نیست. بنابراین سئوال این است که در تضمین دادن به 1+5 درباره اینکه ایران به دنبال برنامه صلحآمیز محدود است، آیا شما آماده هستید درباره مواردی که من به آنها اشاره کردم، محدودیتهایی اعمال کنید؟
ظریف: بار دیگر میگویم من معتقد نیستم که لازم است ما علنا مذاکره کنیم. بهتر است مذاکرات به طور خصوصی انجام شود. اما اجازه دهید ملاحظاتی در این باره را مطرح کنم. نخست، این مباحث بر مبنای برخی اصولی صورت میگیرد که رئیسجمهور اوباما در نامههای خود به رهبر معظم ایران و نیز رئیسجمهور روحانی آنها را بیان کرده است. این اصول گامهای برابر، احترام متقابل و منافع دوجانبه هستند. بنابراین لازم است ما این مذاکرات را بر مبنای این اصول انجام دهیم. همانطور که شما میدانید، ایرانیها هرگز هیچ دستوری را از نیروهای بیرونی نپذیرفتهاند. هیچ استثنایی هم در این باره وجود ندارد. بنابراین گامهای برابر مفهوم مهمی برای ماست.
سئوال: به من بگویید «گامهای برابر» چیست؟ تعریف ساده آن چیست؟
ظریف: تعریف ساده این است که ما به آنها تحمیل نمیکنیم که راهحل چه باید باشد و از آنها هم نمیپذیریم راهحل را به ما دیکته کنند. ما قصد داریم این نگرانی را که ایران تسلیحات هستهای تولید نمیکند یا شرایطی ایجاد نمیکند که باعث نگرانی درباره برنامه تسلیحات هستهای ایران شود، مورد توجه قرار دهیم. راههای متعددی برای بررسی این نگرانیها وجود دارد.
اکنون، دومین مفهومی که باید در نظر داشت این است که در هر مذاکراتی، اگر شما میخواهید به توافق برسید، لازم است از دیدگاه طرف دیگر به این مشکل نگاه کنید، نه تنها از دیدگاه خود. من از همه میخواهم از نگاه ما به این مشکل نگاه کنند. بعد از آن ما راهحل سادهتری خواهیم یافت. من هم آمادهام درباره این مشکل از دید شما و از دید غرب نگاه کنم.
اجازه دهید درباره غنیسازی صحبت کنیم. ایران تصمیم نداشت غنیسازی کند. ایران مجبور به غنیسازی شد چراکه ما سهمی در کنسرسیوم فرانسه داشتیم که «یورودیف» نام داشت و کاملا هزینه آن را پرداخت کرده بودیم اما نتوانستیم به یک گرم از اورانیوم غنیشده دست یابیم، حتی برای راکتور تحقیقاتی خود که تحت برنامه «اتم برای صلح» رئیسجمهور آیزنهاور ساخته شده بود. ما قصد نداشتیم اورانیوم را تا 20 درصد غنی کنیم. 20 سال تلاش کردیم تا اورانیوم غنیشده با غلظت 20 درصد را برای سوخت این راکتور خریداری کنیم. ما تا جایی تهدید شدیم و مورد توهین قرار گرفتیم که گفتیم خودمان این کار را انجام میدهیم و قصد نداریم آن را از هیچ کسی بگیریم.
اما این به آن معنا نیست که اگر آنها اکنون سوخت را در اختیار ما قرار دهند، ما آن را خواهیم پذیرفت، نخست به خاطر اینکه در داخل برای آن سرمایهگذاری کردهایم و دوم به دلیل اینکه هیچ اعتمادی نداریم و سوم به علت اینکه دلیلی نمیبینیم زمان و تلاش بیش از حدی در این مورد صرف کنیم و غنیسازی در ایران را به نقطه صفر برسانیم. چرا ما باید چیزی کمتر از این را قبول کنیم.
سئوال: اما شما محدودیت در میزانی که باید غنیسازی شود را پذیرفتهاید؟
ظریف: این مسئله را با آنها مورد بحث قرار خواهیم داد. راههای متعددی وجود دارد. محدودیت به خودی خود هدف نیست. هدف این است که اطمینان یابیم برنامه هستهای برای اهداف مسالمتآمیز است و این موضوع شفاف بیان شده. این کار برای رفع نگرانیها نیست، برای این است که اطمینان دهیم برنامه هستهای برای اهداف صلحآمیز است. اکنون برای اطمینان دادن درباره مسالمتآمیز بودن اهداف این برنامه، راههای بسیاری وجود دارد. این راهها را مورد بررسی قرار خواهیم داد و به توافقی درباره آنها خواهیم رسید چراکه باید به طور دوجانبه درباره آن توافق شود. معتقدیم که میتوانیم به این توافق برسیم.
اکنون اجازه دهید، به دومین مسئله یعنی اراک بپردازیم. ما یک گزینه را پیشنهاد دادیم. هر برنامهای که ایران دارد، نخست از غرب آن را درخواست کرد، آنها رد کردند و بعد ما به فناوری خود تکیه کردیم. ما نمیخواستیم همه این راکتورهای تحقیقاتی را بسازیم. میخواستیم از فناوری استفاده کنیم. همه مایلند از فناوری پیچیده استفاده کنند. اما، با نقض پیمان منع اشاعه هستهای، ما را از داشتن این فناوری منع کردند زیرا لازمه این کار این بود که انرژی برای اهداف صلحآمیز را برای ما تامین کنند. این تنها حق نیست، نیاز است، وظیفه است که این نیاز تامین شود. بنابراین همه کشورهای غربی طی 22 سال گذشته یعنی از سال 1990، پیمان منع اشاعه هستهای را نقض کردند. متاسفانه هیچ قضاوت رسمی درباره نقض پیمان منع اشاعه هستهای وجود ندارد زیرا این پیمان فاقد هر گونه مکانیسم نظارتی است. اما باید دارای این مکانیسم باشد زیرا پیمان منع اشاعه هستهای دارای سه رکن است که یکی از آنها «استفاده صلحآمیز» و نیز «منع اشاعه» و «خلع سلاح هستهای» است.
راکتورهای آب سبک در اختیار ایران گذاشته نشد. ما باید با آنچه میدانستیم، برای این راکتور سرمایهگذاری میکردیم. این به معنای آن نیست که ما خواستار راکتور آب سنگین هستیم زیرا میتوان پلوتونیوم از آن استخراج کرد. این به خاطر آن است که این تنها فناوری است که در زمانی که ما ساخت راکتور را شروع کردیم، در دسترس ما بود.
سئوال: اما اکنون؟
ظریف: ما نمیتوانیم ساعت را به 20 سال قبل باز گردانیم و از ایران بخواهیم از پروژهای دست بکشد که حاصل سرمایه عظیم مادی و انسانی است. با این حال، راههای متعددی وجود دارد که اطمینان دهیم این راکتور کاملا صلحآمیز باقی میماند زیرا این هدف ماست. راههای متعددی هست تا اطمینان یابیم میتوانیم به رادیو ایزوتوپ دست یابیم. ما امروز حتی نمیتوانیم از خارج رادیو ایزوتوپ تهیه کنیم بنابراین لازم است خودمان رادیو ایزوتوپ تولید کنیم.
سئوال: بنابراین اگر راهی باشد که به رادیو ایزوتوپ دست یابید و در عین حال به نگرانیها درباره فرآوری پلوتونیوم پاسخ دهید...
ظریف: درباره راکتورهای آینده باید بگویم، اگر آنها راهی را در اختیار ما قرار دهند تا نیازهایمان را برطرف کنیم، خوب است. درباره راکتور کنونی، لازم است راههای علمی متفاوت و ابزار برخورد با آن را بررسی کنیم. ما آماده تعامل بر سر آن هستیم. ما آن را مکتوب کردهایم و همواره به تعهد خود پایبند بودهایم. ما متعهد شدهایم درباره اراک تعامل کنیم و این کار را انجام خواهیم داد.
اجازه دهید به مسئله سوم بپردازم که فردوست. اهمیت فردو چیست؟ فردو تاسیساتی است که تحت نظارت روزانه آژانس بینالمللی انرژی اتمی قرار دارد. روزانه! بنابراین ما نمیتوانیم هیچ کاری در فردو انجام دهیم. تنها تفاوتی که سایت فردو با تاسیسات غنیسازی نطنز دارد این است که نمیتوان فردو را مورد هدف قرار داد. بنابراین اگر پافشاری کنید که ما فردو را منحل کنیم، این به آن معناست که یکی قصد حمله نظامی به آن را دارد. من باید بگویم حمله نظامی نقض اساسیترین اصول قانون بینالمللی است. منظور من این است که این مبنایی برای مذاکره نیست. من نباید مذاکراتی را بپذیرم که مبنای آن نقض قانون بینالمللی است. بنابراین آنها از من میخواهند مسئلهای را بررسی کنم که از اساس، غیر منطقی است.
ارسالی توسط:عباسی
در این وبلاگ آخرین اخبار محله کن،نمازجمعه بخش کن،اخبار غرب تهران و سایر اخبار را می خوانیم